Krwawnik pospolity – ziele Achillesa

Krwawnik pospolity, czyli Achillea millefolium L. – to powszechnie występująca na trzech kontynentach roślina. Jej zasięg terytorialny obejmuje zarówno Amerykę Północną, Europę, jak i sporą część Azji - sięgając od wschodu aż po Mongolię i północno-zachodnie tereny Indii. W Polsce pospolicie występuje zarówno w górach, jak i na nizinach.

Ta charakterystyczna dla łąk i przydroży roślina, preferuje stanowiska nasłonecznione i lekkie, próchniczne gleby. Kwitnie na biało od lipca do października, charakterystycznymi baldachami wieńczącymi sztywną łodygę.

Właściwości zdrowotne:

Ziele krwawnika ma charakterystyczny aromatyczny, korzenny smak i wiele właściwości leczniczych. Zawdzięcza je m.in. garbnikom, kwasom (salicylowemu i mrówkowemu), solom mineralnym (kobaltowi, molibdenowi, miedzi, żelazu, siarce, manganowi) oraz witaminom: A, C i K.

Do głównych zalet, stosowania krwawnika zaliczyć należy: hamowanie krwawień wewnętrznych i zewnętrznych, działanie przeciwzapalne i rozkurczowe, a także wzmacniające procesy trawienne. Warto dodać, że młode liście krwawnika działają ogólnie wzmacniająco.

Właściwości kulinarne:

W kuchni zastosowanie mają wyłącznie świeże, młode liście tej rośliny, gdyż charakteryzują się lekko ostrym i gorzkawo-słonawym smakiem, doskonale nadającym się do zimnych i gorących dań. Swoim balsamicznym zapachem wzbogacą zarówno poranną kanapkę z rzodkiewką i twarożkiem, jak również zupy oraz sosy.

Właściwości kosmetyczne:

Krwawnik znajduje zastosowanie również w kosmetyce. Jego ściągające działanie sprzyja zamykaniu porów i oczyszczaniu cery. Do najpopularniejszych produktów z zawartością krwawnika zaliczyć należy: kremy, szampony, a nawet pasty do zębów. Ma tak szerokie zastosowanie, że z powodzeniem możemy wykorzystywać go jako składnik własnoręcznie przygotowanych: maseczek, toników, kompresów i maceratów olejowych.

Przeciwwskazania:

Krwawnik pospolity, podobnie jak inne zioła winien być spożywany z umiarem, po uprzedniej konsultacji z lekarzem, gdyż ze względu na możliwe działania niepożądane nie zaleca się go:

- kobietom w ciąży i karmiącym piersią;

- dzieciom poniżej 12 lat;

- osobom uczulonym na rośliny z rodziny Astrowate bądź z nadwrażliwością na krwawnik, objawiającą się m.in. zaczerwienieniem i swędzeniem skóry po kontakcie z rośliną;

- osobom o podwyższonej krzepliwości krwi i w trakcie kuracji przeciwzakrzepowej, bądź po prostu podatnym na powstawanie zakrzepów.

Zbiór roślin:

W przypadku krwawnika, surowcem zielarskim jest zarówno ziele, jak i kwiat. Podczas zbiorów należy pamiętać, że najwięcej olejków zawierają rośliny świeżo rozkwitnięte i rosnące na stanowiskach słonecznych. Ze względu na sztywne łodygi, zrywanie krwawników jest bardzo trudne i może prowadzić do uszkodzenia całej roślin. Dlatego zaleca się wykonywanie cięć, na wysokości około 10 cm od nasady.

Świeżo ścięty materiał suszy się w zacienionym, ale przewiewnym miejscu, np. wiążąc go w cienkie pęczki. Podczas suszenia temperatura otoczenia nie może przekraczać 35°C. W ostateczności surowiec można suszyć również w piekarniku.

CIEKAWOSTKI

Czy wiesz, że…

- łacińska nazwa krwawnika Achillea pochodzi od imienia greckiego herosa Achillesa, zaś polska „krwawnik” dosłownie odnosi się do jego zdrowotnych właściwości hamowania wewnętrznych i zewnętrznych krwawień;

- łacińskie słowo millefolium oznacza tysiąclistny i nawiązuje do pierzastego kształtu liści tej rośliny;

- staropolskie nazwy określające krwawnik to m.in.: pokrętnik, stolist, krfawczyk i zeniszeń;

- kwiaty krwawnika zapylają muchówki;

- wywar z krwawnika skutecznie zwalcza m.in. takie szkodniki jak: gąsienice, mszyce, przędziorki, roztocza i wciornastki, nie będąc przy tym trującym dla ludzi.

PRZEPISY

Ważne, by wykorzystywany do przepisów materiał miał możliwie jak najmniejszy kontakt ze spalinami, w związku z powyższym jego zbiór należy przeprowadzić z terenów występujących z dala od ruchliwych ulic.

Wiosenna sałatka z młodych liści krwawnika

Składniki:

· ½ szklanki pokrojonych młodych liści: rzodkiewki*, melisy i krwawnika

· 1 pęczek cebulki dymki

· 4-5 rzodkiewek

· 2 jajka ugotowane na twardo

· 50 g sera Gouda

· 2 łyżki soku z cytryny

· 2 łyżki jogurtu naturalnego

· szczypta soli

· szczypta pieprzu

Przygotowanie:

Sól, pieprz i sok z cytryny dokładnie mieszamy z jogurtem naturalnym i dodajemy drobno pokrojoną cebulę dymkę i białka z ugotowanych jaj. Pokrojone liście rzodkiewki, melisy i krwawnika polewamy przyrządzonym sosem jogurtowym i posypujemy startym na dużych oczkach serem Gouda i posiekanymi żółtkami jaj. Tak przygotowaną sałatkę dekorujemy plasterkami rzodkiewki. Sałatka najlepiej smakuje po 2-3 godzinach chłodzenia w lodówce.

Smacznego!

Sałatka z ziołami

Składniki:

· niewielka główka sałaty lodowej

· garść posiekanych młodych liści krwawnika, babki zwyczajnej i mniszka lekarskiego

· 3-4 rzodkiewki z młodymi listkami*

· 2 łyżki soku z cytryny

· 3 łyżki oliwy

· ½ łyżeczki miodu

· szczypta soli

· szczypta pieprzu

Przygotowanie:

Sól, pieprz, miód, oliwę i sok z cytryny dokładnie mieszamy, po czym lekko schładzamy w lodówce. Następnie umytą i osuszoną sałatę lodową rwiemy na kawałki i mieszamy z drobno pokrojoną rzodkiewką oraz młodymi: listkami krwawnika, babki lancetowatej, mniszka lekarskiego i rzodkiewki. Całość polewamy przygotowanym wcześniej i schłodzonym sosem. Sałatkę możemy serwować od razu.

* Uwaga, stosujemy liście rzodkiewki, wyłącznie tej, której pochodzenie znamy lub sami wyhodowaliśmy. W przeciwnym razie ograniczmy się jedynie do liści melisy i krwawnika.

Ziołowy wywar z krwawnika

Składniki:

· 1 łyżeczka wysuszonych liści krwawnika

· miód i plasterek cytryny do smaku

· 1 szkl. wody

Przygotowanie:

Krwawnik zalewamy gorącą wodą i odstawiamy na 15 minut pod przykryciem, po czym przecedzamy. Do smaku można dodać łyżeczkę miodu i plasterek cytryny. Tak przygotowany wywar można pić 2 razy dziennie, a nawet przemywać nim twarz, jak tonikiem.

Na zdrowie!

Maść z krwawnikiem

Składniki:

· 90g niesolonego masła

· 15 g świeżo zebranych kwiatów krwawnika

· 15 g świeżo zebranych liści malin

Przygotowanie:

Masło rozgrzewamy w naczyniu aż do roztopienia. Następnie dodajemy rozdrobnione kwiaty krwawnika i liście malin. Po podgrzaniu preparat mieszamy i odstawiamy na jeden dzień, po czym ponownie lekko podgrzewamy i przecieramy przez lnianą ściereczkę. Podobnie jak wszystkie naturalne kosmetyki maść z krwawnika należy przełożyć do szklanego naczynia, np. słoika i przechowywać w lodówce.

Na zdrowie!

Relaksacyjna kąpiel

Składniki:

· 100 g krwawnika (jedna roślina)

· 2 szkl. wody

Przygotowanie:

Krwawnik na noc zalewamy zimną wodą i po upływie dnia gotujemy do momentu wrzenia. Tak przygotowany produkt jest gotowy do dodania do kąpieli. Nasi przodkowie zażywali kąpieli z krwawnikiem przy wszelkiego typu stanach reumatycznych i złym samopoczuciu.

Na zdrowie!

Uwaga naturalne kosmetyki przechowuj w lodówce. Ze względu na brak konserwantów zachowują świeżość tylko przez kilkanaście dni. Dlatego warto przygotowywać je częściej, ale w małych ilościach.

Antidotum na szkodniki ogrodowe

Składniki:

· 1/4 garnka (o pojemności 10 litrów) liści krwawnika

· 10 litrów wody

Przygotowanie:

Na wywar najlepiej nadają się młode, kwitnące pędy o długości około 20-30 cm. (Osoby wytrwałe mogą zebrać same liście).

Grubo pokrojony krwawnik wkładamy do garnka, zalewamy wodą i podgrzewamy aż do zagotowania. Przy wyborze naczynia należy pamiętać, że roślina ta intensywnie barwi na żółto. Po pojawieniu się pierwszych bąbelków, zmniejszamy ogień i gotujemy przez 30 minut. Następnie pozostawiamy pod przykryciem do wystygnięcia. Wystudzony wywar odcedzamy, a otrzymane z roślin resztki można przeznaczyć na kompost. Do wywaru można dodać trochę szarego mydła, co spowoduje lepsze przyleganie preparatu do roślin.

Uwaga, tak przygotowany wywar należy spożytkować od razu. Rośliny opryskuje się bądź polewa konewką z sitkiem. Wywaru można używać również zapobiegawczo, zanim jeszcze pojawią się szkodniki. Preparat doskonale nadaje się do ochrony: brukselki, chryzantem, kalarepy, kapusty, poziomek, truskawek, róż, a także drzew i krzewów owocowych.