SMAKI POLSKIEJ PRZYRODY - CHABER BŁAWATEK

Chaber bławatek (Centaurea cyanus L.) – to pospolicie występujący w Polsce chwast polny - archeofit - roślina obcego pochodzenia, posiadająca liczne właściwości lecznicze.

Cechą charakterystyczną bławatka są ciemnobłękitne kwiaty oraz skrętolegle ułożone liście. Roślina ta dorasta do 90 cm wysokości i występuje wyłącznie w uprawach zbóż, w których nie stosowano dużych ilości środków chemicznych.

Współczesne badania dowodzą, że chaber bławatek zawiera: flawonoidy, sole minerale, dużo manganu oraz liczne związki o działaniu:

- antybakteryjnym, przeciwzapalnym, przeciwbólowym;

- tonizującym i łagodzącym, a także

- żółcio- i moczopędnym.

Na uwagę zasługuje fakt, że w przypadku chabra bławatka surowcem leczniczym są płatki, zbierane na początku kwitnienia w suche, słoneczne dni. Należy pamiętać, że wyskubujemy tylko płatki brzeżne, pomijając środkowe rurki korony kwiatu. W ten sposób zebrany materiał suszymy w ciemnym, przewiewnym miejscu nie dłużej niż przez 2 dni, gdyż po tym czasie płatki tracą kolor i właściwości lecznicze. Suszenie należy przeprowadzić w temperaturze do 45°C, gdyż przy powolnym suszeniu płatki bledną. Wysuszone płatki przechowujemy w ciemnym, szczelnie zamkniętym pojemniku, ustawionym w suchym miejscu. Należy przestrzegać powyższych zasad, gdyż wysuszone płatki szybko chłoną wilgoć z powietrza i zmieniają barwę, co w dużym stopniu obniża ich leczniczą wartość.

Na uwagę zasługuje również fakt, że zawarta w chabrze bławatku cyjanina wyrównuje koloryt skóry oraz włosów, a stosowana do siwych włosów płukanka likwiduje żółte przebarwienia i nadaje im delikatny, gołębi odcień. Pomaga również skutecznie pozbyć się łupieżu.

Reasumując świeże lub suche płatki chabra bławatka to doskonały dodatek do:

- ciepłej kąpieli - łagodzącej sztywność stawów, mięśni i podrażnień skóry;

- parówki na twarz - zmiękczającej skórę, redukującej zmarszczki, zmniejszającej bruzdy, oczyszczającej, tonizującej i wygładzającej naskórek;

- gorących kompresów - łagodzących bóle towarzyszące reumatoidalnemu zapaleniu stawów i bólu mięśni;

- ciepłego kompresu na oczy - łagodzącego zapalenie powiek, podrażnienia spojówek, a także dającego ukojenie przemęczonym pracą przy komputerze oczom.

CIEKAWOSTKI

Łacińska nazwa chabra centaurea dowodzi, że kwiat ten znany był już w starożytności. Wywodzi się bowiem z mitologii greckiej od mitycznej postaci Centaura – konia z górną częścią ciała człowieka, który nauczył ludzi ziołolecznictwa.

W dawnej Polsce chabrom bławatkom przypisywano wszechstronne właściwości. Uważano bowiem, że jest niezastąpiony przy „gniciu dziąseł” oraz jako antidotum na ukąszenia „bestii jadowitych” i „morowe powietrze”, a gdy się go wącha „krew z nosa i ran tamuje”.

Dawniej zawarta w chabrze bławatku cyjanina wykorzystywana była do barwienia na niebiesko wełny i jedwabiu.

Współczesne badania dowodzą, że zawarta w wyciągu z płatków chabra bławatka centauryna skutecznie zwalcza wolne rodniki oraz łagodzi stany zapalne.

PRZEPISY

Lemoniada bławatkowa

· 1/2 litra płatków chabra bławatka

· 4 litry wody

· miód

· 2 cytryny

Wodę gotujemy, a następnie studzimy i dosładzamy miodem. Płatki chabra bławatka umieszczamy w słoikach, po czym zalewamy wodą i odstawiamy na 1 tydzień w słoneczne miejsce. Po tym czasie przecedzamy i dodajemy świeżo wyciśnięty sok z cytryn. Gotowy produkt przelewamy do butelek i wstawiamy do lodówki.

Lemoniada ma ciekawy smak i skutecznie gasi pragnienie. Ponadto oczyszcza krew z toksyn i reguluje pH, dostarczając przy tym cennych substancji takich jak: sole mineralne, pektyny, antocyjany, flawonoidy, witaminę C i kwas foliowy.

Syrop bławatkowy

· 10 łyżek świeżych płatków chabra bławatka

· 2 szklanki wody

· 1 szklanka cukru

Z wody i cukru przygotowujemy syrop, który następnie odstawiamy do wystudzenia. Do słoja wsypujemy płatki chabra, które następnie zalewamy wcześniej przygotowanym letnim syropem i odstawiamy w nasłonecznione miejsce. Po upływie 7 dni płyn filtrujemy przez gazę i zlewamy do butelek. Syrop bławatkowy jest dobrym lekiem, który możemy podawać dzieciom po wcześniejszym skonsultowaniu się z pediatrą.

Napar z chabra bławatka na zmęczone oczy

· 1 łyżka suszonych płatków chabra bławatka

· 1 szklanka wody

Suszone kwiaty chabra bławatka zalewamy wrzątkiem i odstawiamy pod przykryciem na 15 minut.

Tak przygotowanym i wystudzonym płynem przemywamy lub okładamy oczy. Jeśli do parzenia dodamy łyżeczkę suszonego ziela świetlika - do kupienia w sklepach zielarskich - to dodatkowo wzmocnimy działanie lecznicze naparu.

Olejek z chabra bławatka

· 5 łyżek świeżych płatków chabra bławatka

· oliwa z oliwek

Kwiaty wsyp do słoiczka i zalej oliwą z oliwek, tak żeby wszystkie zostały przykryte (w przeciwnym razie mogą spleśnieć), a następnie zakręć słoik.

Tak przygotowany preparat odstaw na 3 tygodnie. W tym czasie należy codziennie potrząsnąć słoikiem. Po upływie 3 tygodni gotowy olejek należy przecedzić przez gazę. Otrzymany olejek zastępuje wiele kosmetyków do ciała.

Sól do kąpieli z chabrem bławatkiem

· 250 g soli kuchennej niejodowanej (najlepiej kamiennej)

· 200 g płatków chabra bławatka

Świeżo zebrane płatki chabra bławatka wsypujemy do słoiczka i zasypujemy solą, w taki sposób, żeby wszystkie były przykryte, a następnie zakręcamy i mieszamy.

Tak otrzymana mieszanka doskonale nadaje się do kąpieli przy chorobach reumatycznych i nie tylko.